Aušvic – najcrnji dani istorije čovečanstva

Vlast nacističke Nemačke u januaru 1940. godine donela je odluku o osnivanju najzloglasnijeg koncentracionog logora Aušvic. U kampu smrti, kako je nazvan, ubijeno je više od milion i sto hiljada ljudi, među kojima je bilo milion evropskih Jevreja. Dan oslobođenja logora 27. januar u svetu se obeležava kao Dan sećanja na Holokaust.

Prvi zarobljenici

Aušvic se sastojao od tri glavna logora Aušvic 1 koji je otvoren prvi, u maju 1940. godine i u kome su stradali mahom Poljaci.

Najveći – Aušvic-Birkenau – otvoren je u oktobru 1941. godine i bio je logor smrti u kome je više od milion ljudi. Aušvic-Monovic otvoren je u maju 1942. godine i bio je radni logor u čijoj fabrici se proizvodila IG boja.

Prvi zarobljenici u kamp su dovedeni u maju 1940. godine, i to su uglavnom bili Poljaci koji su pružili otpor nemačkim okupacionim vlastima.

Mesto na kome se nalzio koncentracioni logor Aušvic
Mesto na kome se nalzio koncentracioni logor Aušvic

U septembru 1941. godine SS je na 600 sovjetskih zarobljenih vojnika testirao otrovni gas ciklon B koji je potom korišćen u gasnim komorama logora u kojima je većina zatvorenika ubijena odmah po prispeću u logor.

Ostali su umrli od sistematskog izgladnjivanja, prinudnog rada, nekontrolisanih epidemija, egzekucijama streljanjem i u medicinskim eksperimentima.

Obeležavanje zatvorenika 

Svaki zarobljenik u logoru imao je broj dok je slovo bila oznaka za nacionalnost a Jevreji su nosili i žute Davidove zvezde.

Svi zarobljenici svrstavani su u neku od šest kategorija: politički zatvorenik, Jehovini svedoci, iseljenici, raseljeni, socijalisti, kriminalci i homoseksualci.

Beg je probalo oko 928 zarobljenika, ali samo 196 uspelo da se domogne slobode

Beg je probalo oko 928 zarobljenika, ali samo 196 uspelo da se domogne slobode

Prema SS merilima, život Jevreja je vredeo najmanjezbog čega su mučeni najgorim metodama, izgladnjivani, izloženi ekstremnom radu i hladnoćama dok ne bi bili ubijeni u gasnim komorama.

Jugosloveni u Aušvicu 

Do marta 1942. godine u kampu su bili mahom zarobljenici iz Poljske ali je bilo i zarobljenika iz Češke, Nemačke i Jugoslavije. Od aprila te godine počele su deportacije Jevreja iz svih delova Evrope u Aušvic kao rezultat nacističkog “konačnog rešenja”.

Jugoslovenski paviljon 17 u Aušvicu
Jugoslovenski paviljon 17 u Aušvicu

Prema nepotpunim podacima, u Aušvic je deportovano i najmanje 12.000 Jugoslovena, mahom Jevreja, ali je među njima bilo i partizana i ilegalaca.

Život u logoru

Aušvic se sastojao od 28 blokova a svaki blok je bio predviđen za smeštaj 700 zarobljenika ali se u njima nalazilo i po 1.200 ljudi. Blokovi su bili bez osnovnih uslova za život, puni pacova, bez svetla, grejanja i dovoljno toaleta.

Radni dan u kampu leti je počinjao u 4.30 a zimi u 5.30, zarobljenici su dnevno dobijali pola litre vode, nejestivu supu za ručak i crni hleb za večeru.

Pokušaj bega

Od 928 zarobljenika, mahom Poljaka, koji su pokušali da pobegnu iz “kampa” samo 196 uspelo je da se domogne slobode.

Samo 7.000 preživelih 

Posle velikih borbi i pogibije oko 230 vojnika Crvene armije, logor je oslobođen 27. januara 1945. godine.

Po ulasku trupa Crvene armije oslobođeno je oko sedam hiljada preživelih zatočenika.

Taj datum je proglašen za Međunarodni dan sećanja na Holokaust.

Kada je Aušvic proglašen za memorijalni centar i muzej 1947. godine još deset godina su trajale ekshumacije.

Izvor: rts.rs