“Ja sam onaj koga tražite”

Rat je definitivno obilježio njegov život. Bio je najtraženija osoba na planeti posle teroriste Osame Bin Ladena. Kao dječak sanjao je da bude učitelj, poslije toga ljekar, a postao je sasvim nešto drugo. Vojnik. Titov oficir. Izuzetan pitomac i starješina. Nadprosječno inteligentan oficir. Neustrašiv i neumoljiv. Vojskovođa koji je svoju vojsku vodio u prvim redovima borbene linije. Branilac nacionalnih interesa. Za većinu Srba bolji nego što je i bio, za sve ostale gori nego je iko mogao i biti. Za jedne heroj, za druge zločinac, ali definitivno, i za jedne i za druge, nesumnjivo ličnost koja će ispisati istoriju.

Čudni su putevi Ratkovi

U kući čestite srpske porodice Neđe i Stane Mladić, u ofanzivi drugog svjetskog rata, 12.marta 1943. godine, rodilo se zdravo muško dijete. Niko nije mogao ni sanjati da će se za novorođeno čedo Neđe i Stane Mladić, povijeno u pelene, ni po čemu se, u početku, ne razlikujući od ostalh, čuti nadaleko. Glas o Ratku Mladiću raširiće se planetarno široko, mnogo dalje od rodnih Božanovića i od Kalinovika, gorštačkog mjestašceta, dobrih i čestitih ljudi, u Jugoistočnoj Bosni. Još kao dvogodišnje dijete Ratko je ostao bez oca. Partizana Neđu ubile su Pavelićeve ustaše. Ni dan danas se ne zna gdje počivaju zemni ostaci Ratkovog oca. Pored Ratka, Neđo i Stana izrodili su još dvoje djece Milivoja (1944) i Milicu (1940).

Rijeka života mlađanog Ratka odvela je daleko od rodnog mjesta. Nakon završetka osnovne škole Ratko se preseljava u Beograd gdje upisuje Vojnoindustrijsku školu u Zemunu. Da će uniforma obilježiti njegov životni put ispostavilo se šezdesetih godina. Godine 1961. dvadesetog oktobra Ratko se upisuje na Vojnu akademiju. Čak ni on nije odolio komunističkoj ideologiji, 1964. godine pridružuje se savezu Komunista Jugoslavije.

27. sepbembar 1965. ozvaničio je početak vojnog puta, ratka Mladića, srpskog Mihaila Kutuzova. Tog dana polaže vojnu zakletvu i aktivno stupa u uniformisanu službu, ni sam ne sluteći, vjerovatno, dokle će njegova vojnička čizma da zgazi. Prvi dani Mladićeve vojničke karijere započinju u Skopju, u Makedoniji. U činu potporučnika komandovao je 89. pješadijskim pukom. Kako su godine prolazile tako su se redali i vojni činovi na prsima Ratkovim. Čin poručnika dobija 1967.godine, kapetan postaje tri godine poslije, 1970. godine. U činu majora, 1977. godine, prelazi u Kumanovo, službujući u trećoj armijskoj oblasti, gdje postaje i komandant prvog pješadijskog bataljona 89. pješadijske brigade. Udostojen je činom potpukovnika na katolički Božić, 25. decembra 1980. godine. Šest godina kasnije odlikovan je činom pukovnika.

Početak kraja Jugoslavije

Turbulentna dešavanja u Jugoslovenskom, još uvijek tada, homogenom društvu devedesetih godina, Mladića su zatekla na službi pomoćnika komadanta Prištinskog korpusa na Kosovu i Metohiji. Ubrzo po njegovom imenovanju na ovu funkciju, dolazi do borbenih dejstava između dijela JNA i hrvatskih paravojnih snaga. Mladića vojne vlasti tada premještaju u Knin gdje komaduje devetim korpusom Jugoslovenske narodne armije.

Početkom oktobra 1991. godine, pukovnik Ratko Mladić, unaprijeđen je u čin general majora, da bi u aprilu 1992. godine bio unaprijeđen u čin general pukovnika.

Kako je već u Jugoslaviji odmicala priča o secesiji i se više se zagovarao ratni sukob dolazilo je do nacionalnog pregrupisavanja. Više se nije ni šaputalo već na glas i javno govorilo o secesionističkim namjerama pojedinih novodeklarisanih državnika i nacionalnih ideologa. Početkom marta 1992. godine, u režiji muslimanskog vojno – političkog establišmenta na čelu sa tvorcem Islamske deklaracije Alijom Izetbegovićem, raspisan je referendum za nezavisnost Bosne i Hercegovine. Iako su Srbi bojkotovali demokratsko izjašnjavanje, 63,4 % birača je izašlo i reklo svoje NE Jugoslovenstvu. skoro 100% (99,7%) izašlih birača glasalo je da ne želi Bosnu u okvirima Jugoslavije, te da hoće svoju samostalnu i nezavisnu državnu zajednicu. Obirom da su Srbi bili protiv secesije nisu priznali i novoformiranu Vladu BiH, započinju aktivnosti u smijeru osnivanja Srpske vlade, nazvane kasnije, Vlada Srpske Republike Bosne i Hercegovine.

Započeli su ratni sukobi. Akcija raspada Jugoslavije krenula je po planu onih koji su rat i zagovarali. Drugog maja 1992. godine, Alijini bojovnici, opkolili su i izveli seriju napada na kasarne Jugoslovenske narodne armije.
General Mladić, 09. maja 1992. godine, od strane vojnog rukovodstva postavlja se na dužnost načelnika štaba i zamjenika komandanta druge armijske oblasti JNA sa sjedištem u Sarajevu, a sutra dan, desetog maja, postaje komadant armijske oblasti.

Formiranje Vojske Republike Srpske

Na veliki pravoslavni praznik kada Srpska Crkva i vjerni narod obilježavaju uspomenu na velikog ugonika Božije svetog Vasilija Ostroškog, 12. maja 1992. godine, Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini, osniva Vojsku Republike Srpske. Na dužnost načelnika Glavnog generalštaba postavlja se general potpukovnik Ratko Mladić.

U ljeto, jula mjeseca 1993. godine, general Mladić komanduje operacijom kodnog naziva Lukavac 93. Ova vojna operacija bila je jedna od ključnih bitaka vojske Republike Srpske na ovim prostorima. Lukavac 93., bila je akcija deblokade okupiranog Trnova, Rogoja, južnih padina Jahorine, planine Kovač, te uvezivanje komunikacije sa Hercegovinom sa ostalim dijelovima Srpske teritorije. Operacijom je komandovao direktno Glavni štab na čelu sa generalom Ratkom Mladićem, uz sadejstvo Sarajevsko – Romanijskog i Hercegovačkog vojnog korpusa, uz pomoć jedinica iz cijele Republike Srpske.

Operacija „Lukavac 93“,završena je potpunim krahom muslimanskih snaga što je rezultovalo apsolutnom kontrolom Srpske vojske do tada okupiranom teritorijom. Međutim, uplitanjem međunarodnog faktora, vojnim pregovorima u Ženevi, Srpska Vojska se morala povući sa strateški važnih kvota, Bjelašnice i Igmana. Iako je dogovor bio da se tu formiraju demilitarizovane zone, muslimanskim snagama je praktično ta teritorija, od strane međunarodnog faktora, dodjeljena, odakle su mogli nesmetano da dejstvuju po srpskim položajima.

U Julu mjesecu 1993. Mladić dobija novo unapređenje. Udostojen je čina general pukovnika.

24. mart 1994.godine, pod nerazjašnjenim okolnostima, iako je zvanično riječ o samoubistvu, general Mladić izgubio je ćerku Anu. U to vrijeme, bliži njegovi saradnici, svjedoče da je na Ratka taj događaj ostavio dubok trag.

Kao odgovor na konstante napade i masakr nad srpskim civilima u okolnim mjestima, pod komandnom odgovornosti Nasera Orića, Vojska Srpske, 06. jula 1995. godine, pokreće napad na Srebrenicu. Pet dana posle, 11. jula 1995. godine na čelu sa generalom Mladićem Srpska vojska ulazi u Srebrenicu. Iako se do dana današnjeg ne zna tačan broj, obzirom na opstrukcije od strane muslimana, Srebrenica je ne samo za generala Mladića već i za mnoge srpske oficire i vojnike bila ključna, nakon rata, u pogledu precesuiranja za ratne zločine, i osudu, po mjerama pravde Haškog suda.

Iako to mnogi neće da priznaju, te manipulišu sopstvenim žrtvama, Ratko Mladić se zalagao, kao glavnokomandujući, da se iz enklave Srebrenica deportuju civili, žene, djeca, stari i nemoćni, o čemu svjedoče, i dan danas, video snimci, nepreglednih kolona autobusa. Ko ima oči da vidi neka vidi i ko ima uši da čuje neka čuje, samo ako hoće, može i da vidi i da čuje one generalove riječi kada ulazi u skoro svaki autobus obraćajući se uplašenim civilima „Ja sam general Mladić, svašta su vam o meni pričali, ne bojte se ništa bićete svi bezbjedno prebačeni u Kladanj…
Ne samo u Srebrenici već na svakom, od mnogobrojnih bojnih polja, tokom proteklog rata, stradali su nedužni ljudi, koji bez obzira na ovu ili onu pripadnost, zavređuju nosporan pijetet.

Generalovo povlačenje

Iako je uvijek bio na prvoj liniji fronta, ne mareći čak ni za sopstveni život, skoro pa uvijek svojom čizmom je gazio ispred svojih vojnika, silom prilika došlo je vrijeme da se i on, neustrašivi general lavljeg srca, povuče i ustukne. Raznim pritiscima, unutrašnjim i spoljašnjim, general se, po završetku rata morao skloniti sa javne scene, ostavljajući istoriji na slobodu da ispisuje njegov vojni angažman.
U suzama general Mladić, na kraju rata, pred oficirima, vojnicima, srpskim narodom u Vlasenici, održao je istorijski govor. Slivale su se suze niz lice čak i njemu u kome nikada straha nije bilo, njemu koji je uvijek imao riječi utjehe i ohrabrenja za sve.

“Opstali smo Iako je na nas ovoliko malo kolko nas je bilo nasrnulo skoro pola Međunarodne zajednice. Narode, vojsko, za našu sudbinu Srpsku možemo biti odgovorni samo mi. I dok nas ima branićemo i odbranićemo naše grobove i naša ognjišta.”

U suzama generala potekla je sva gorčina, muka i bol koju je kao pravi oficir, hrabro i junački, trpio. Muku i bol u duši, ne tako rijetko, generalu su zadavali i buntovni Srbi, zarad ovih ili onih interesa. Ali, u cilju očuvanja bratskog mira tokom ratnih sukoba nikada nije to ispoljavao. Po prirodi jak i neustrašiv general se morao povući, ne samo sa bojne već i sa javne scene.

Ukazom tadašnjeg predsjednika Republike Srpske Biljane Plavšić, general Ratko, 08. novembra 1996. godine, smijenjen je sa dužnosti komandanta Glavnog štaba.
Po samo njima znanim principima pravde i pravičnosti, u julu mjesecu 1995. godine, Haški tribunal izdao je nalog za hapšenje Ratka Mladića. Nakon pada Slobodana Miloševića 2000.godine, Mladić se definitivno povlači sa scene i nikome nije poznato gdje se nalazi. Sve do 2011. godine na prostoru Srbije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, domaće i međunarodne vojne i policijske snage vršile su pretrse, na mnogobrojnim lokacijama, sa namjerom da uhapse, tada, najtraženijeg haškog optuženika.

26. maja 2011. godine, kao bomba, u domaćim i svjetskim medijima odjeknula je vijest o pronalasku i hapšenju Ratka Mladića. Pun ushićenja vijest o hapšenju svijetu je objavio tadaši predsjednik Srbije Boris Tadić. Do tada mirno mjesto, sjeverozapadno od Beograda, Lazarevo, postalo je centar domaćih i svjetskih interesovanja. U trošnoj omanjoj kućici, u ranim jutarnjim satima nađen je onaj kog su godinama tražili. Vijest o hapšenju generala Mladića, bar u redovima Srpskog naroda, bio je pravi šok. Ali, još veći šok javnost je doživjela njegovim prvim slikama u javnosti nakon dugo godina. Nekadašnja gromada, stameni oficir i neustrašivi general, pretvorio se u oronulog, jedva pokretnog, bolesnog starca. Iako teško bolestan i skoro pa nepokretan, u sebi je očuvao oficisku čast i dostojanstvo.

Prema svjedočenjima onih koji su bili na tajnom zadatku hapšenja, iako naoružan, general Mladić nije pružao nikakav otpor, već je samo spokojno kazao: “Ja sam onaj koga tražite.J a sam general Mladić.”

Ubrzo nakon objavljivanja vijesti o hapšenju Mladića organizovani su masovni protesti podrške. Uzalud. Ratko Mladić, iako bolestan, prebačen je u zidine haškog tribunala. Hakon dugogodišnjeg “ispiranja pravde” general Mladić je 22. novembra 2017. godine osuđen da smrt dočeka u nekom od svjetskih zatvora. Prvostepenom presudom osuđen je na doživotni zatvor.

Iako teškog zdravstvenog stanja, general Ratko Mladić ni do dana današnjeg nije izgubio oficirsku čast i dostojanstvo generala. Čak i u Hagu, pred srpskim sudilištem, dostojanstveno je branio svoj Srpski narod ne uzmičuči ni milimetra pred najezdom nepravde, manipulacije i laži Haške inkvizicije.

Da, on je general Ratko Mladić o kome nam mnogo pričaju, jedni sa mržnjom drugi sa ljubavlju, ali ipak pričaju. Istorija će tek da progovri.

U Krupcu, 21.03.2018. Vladimir D. Vasić, s.r